غالبون

ثانيه‏نيوز- عليرضا جلاليان- حدود دو ماه پيش بود كه مطلع شديم نيروي دريايي سپاه نيز در كنار يگان هاي نيروهاي دريايي جهان، وارد عرصه مبارزه با دزدان دريايي خليج عدن شده و نكته حائز اهميت اين بود كه اين يگان با به كارگيري تاكتيك عملياتي جديدي توانسته بود يكي از موفق ترين نيروهاي عمل كننده در خليج باشد. از اين رو به سراغ فرمانده اكيپ اعزامي نيروي دريايي سپاه كه نام آشناي نيروهاي عمليات ويژه سپاه و بسيج است رفتيم. گزارش زير ماحصل گفت وگوي ما با ناوسالار يكم پاسدار تكاور محمد ناظري فرمانده يگان ويژه تكاوري حضرت اباعبدا...(ع) است.

* آقاي ناظري ضمن عرض سلام خدمت شما جهت اينكه در مخاطبان يك پيش زمينه ايجاد شود، لطف كنيد در رابطه با خليج عدن و ويژگي هاي آن و جريان دزدان دريايي سوماليايي در اين خليج به طور خلاصه توضيح دهيد.

خليج عدن پل ارتباطي اي است كه آسيا و اروپا را از طريق كانال سوئز به هم متصل مي كند. البته از راه دريا و مرز بين آسيا و آفريقاست. تنگه باب المندب كه يكي از استراتژيك ترين نقاط جهان است در مدخل ورودي غرب به شرق از درياي سرخ قرار دارد. از شمال به كشورهاي عمان و يمن، از جنوب به سومالي و جيبوتي منتهي مي گردد. طول آن 600 مايل بوده و كوتاه ترين عرض آن در باب المندب 15 مايل است كه فقط شش مايل آن قابل كشتيراني است و عريض ترين مسافت اين خليج 190 مايل، بين كشورهاي يمن (مكلا) و سومالي (بوساسو يا بندرقاسم) است. در جنوب شرقي آن جزيره سكوترا به همراه سه جزيره كوچك ديگر واقع شده، از غرب هم به خليج تاجورا و تنگه باب المندب منتهي شده و كشور يمن در شمال آن و جيبوتي در جنوب تنگه واقع شده اند. در سال هاي اخير به ويژه در سال هاي 2008 و 2009 ميلادي در اين آبراه خطرناك بين المللي دزدي هاي دريايي به شدت رونق گرفت، لذا كشورهاي جهان را بر آن داشت تا با اتخاذ تدابير امنيتي لازم كشتي هاي تجاري، نفت كش و... را به سلامت از باب المندب تا درياي عرب (سرخ) و بالعكس عبور دهند. با توجه به اينكه كشور سومالي دولت مركزي ندارد و مردم آن سر و سامان ندارند لذا در سال هاي اخير دزدي هاي دريايي توسط دزدان دريايي سومالي كه عمدتاً از ماهيگيران آشنا با خليج و برخي نظاميان سابق و آموزش ديده و رهبران و فرماندهان گروه هاي چريكي كه سابقه مبارزه با آمريكايي ها را دارند، مي باشند، به شدت رونق گرفته و اين دزدان، پا را از آب هاي ساحلي خود فراتر گذاشته و بعضاً وارد آب هاي بين المللي خليج شده اند و هر روز مجهزتر مي شوند و عموماً دزدي ها را با چند قايق تندرو و انواع سلاح هاي گرم سبك و نيمه سنگين و نارنجك انجام مي دهند و به سلاح هاي مدرن به صورت كامل مجهزند. اما نكته مهم اينجاست كه اصلاً در استراتژي خود درگيري را ندارند و با روش مسالمت آميز تنها به آدم ربايي و كشتي ربايي و گرفتن پول در ازاي آزادي آنها بسنده مي كنند و هيچ گزارش درگيري الا يك درگيري كوچك با ملوانان يك كشتي هندي از آنها وجود ندارد كه آن درگيري موجب شد كه يكي از دزدان كشته شود و بر همين اساس دزدان با كشتي هاي داراي ملوانان هندي، پس از آن واقعه به شدت بد برخورد مي كنند.

* آقاي ناظري با ايجاد اين وضعيت ظاهراً يك ائتلاف جهاني عليه اين دزدي ها صورت گرفته و تمهيداتي جهت برقراري امنيت كشتيراني و اعزام نيروهاي نظامي به خليج انديشيده شده، در اين رابطه هم توضيح دهيد.

با زياد شدن تعداد دزدي ها در خليج عدن به ويژه در سال هاي 2008 و 2009 تمامي كشورهاي جهان بر آن شدند كه با اتخاذ يك سري تدابير امنيتي - نظامي، امنيت كشتي هاي خود را در اين آبراه بين المللي تأمين نمايند. با بررسي ها و تجزيه و تحليل وضعيت خليج عدن توسط كارشناسان و متخصصان نيروهاي ائتلاف يك كريدور (راهگذر) امنيتي جديد در خليج عدن معرفي و توسط فاكس، ايميل، تلكس و... به تمامي شركت هاي كشتيراني جهاني ارسال شد.
در اين كريدور به طول 491.5 مايل به گونه اي برنامه ريزي شده كه با توجه به سرعت و كلاس كشتي ها هر كلاس از كشتي ها كه از كندرو با سرعت پنج تا هشت مايل در ساعت، متوسط با سرعت 10 تا 15 مايل در ساعت و تندرو با سرعت 20 تا 27 مايل در ساعت همگي با هم به صورت كارواني و با استفاده از ناوهايي كه آنها را اسكورت مي كنند و حتي در برخي نقاط كه احتمال حمله صد در صدي وجود دارد به صورت ثابت ناو مستقر شده و كاروان ها از هر دو طرف شرق به غرب و غرب به شرق اين مسير را از آغاز تاريكي شب تا روشنايي صبح كه كمترين ميزان دزدي در آن زمان است و شايد احتمال دزدي در آن زمان صفر باشد طي مي كنند.
اكثر ناوهاي مستقر در خليج عدن داراي بالگرد و نيروي ويژه اند كه به محض اطلاع از دزدي دريايي با دريافت مختصات محل كشتي كه نزديك ترين ناو به محل كه در مسير كريدور است به آنجا اعزام مي شوند و در خلال اين مسئله توصيه ها و تذكرات لازم با بي سيم به كاپيتان آن كشتي داده مي شود. در كريدور يك سر فرماندهي وجود دارد كه اين سر فرماندهي با نيروي دريايي آمريكاست و هر كشتي كه وارد خليج مي شود بنا به دستورالعمل اعلام ورود مي نمايد و سر فرماندهي آن را ثبت نموده و تذكرات لازم را مي دهد و همه كشتي ها و نيروهاي ائتلاف روي يك فركانس بين المللي با هم مرتبطند... به علاوه كل محدوده با رادار كنترل و مانيتور مي شود و هر گونه حركت قايق يا كشتي كه روي آب باشد به سرعت توسط كشتي ها مي بايست گزارش گردد. در كنار اينها يك دستورالعمل امنيتي هم براي خود كشتي ها وجود دارد كه هر كشتي طبق آن عمل مي كند كه سيم خاردار و اتصال آن به برق، سيستم آب پاش، گذاشتن ملوان با سلاح سرد در قسمت هاي مختلف كشتي و... را شامل مي شود.

* در رابطه با كيفيت حضور نيروهاي دريايي جمهوري اسلامي در اين قضايا و بالاخص حضور خودتان به عنوان يگان اعزامي سپاه پاسداران توضيح بفرماييد.

جمهوري اسلامي ايران با داشتن دو نيروي دريايي با ساختار و مأموريت هاي متفاوت قابليت هاي زيادي را در بحث حضور در درياها و آب هاي آزاد دارد. به ويژه ارتش جمهوري اسلامي و دلاورمردان آن كه اين مسئله با مأموريت ها و ساختارهاي آن نيرو سنخيت بيشتري دارد و موجب بالا رفتن اقتدار ما مي شود و از طرفي حضور در كنار ساير نيروهاي دريايي جهان فرصتي براي رصد و شناخت بيشتر آنها خواهد شد. لذا تاكنون نيروي دريايي ارتش چندين يگان به خليج عدن اعزام نموده و همين الآن هم آنجا حضور دارد. اما اين را هم بگويم حضور ايران و امكانات ما در مقابل ساير يگان هاي كشورهاي ائتلاف يك از صد مي باشد. ولي به هر جهت همين كه ما تجهيزات و امكانات آنها را و نيز تاكتيك ها و روش هاي آنها را رصد مي كنيم خود يك فرصت طلايي است. اينكه ارتش ببيند كه كجا قرار دارد و بايد به كجا برسد و به يك برآورد واقعي دست پيدا كند بسيار مهم است تا بتواند براساس رسالت و اهداف خود كار را ادامه دهد.
ارتش جمهوري اسلامي از همان اوايل ائتلاف در خليج حضور پيدا كرد و تاكنون نيز حدود سه يگان دريايي را آنجا تعويض نموده است. حضور سپاه هم در خليج بر مي گردد به دو سال پيش و زماني كه چند كشتي تجاري ما توسط دزدان دريايي گروگان گرفته شده بود و يگان اعزامي سپاه وظيفه مذاكره و در صورت عدم جواب مثبت در مذاكرات وظيفه دخالت نظامي مستقيم و عملياتي رهايي گروگان را داشت كه با لطف خدا كار به اين مرحله نكشيد و كشتي هاي «ايران ديانت» و «ايران جمال» با مذاكره و درخواست وجه نقد از سوي دزدان با اطمينان از سلامت كاركنان كشتي ها آزاد شدند. نيروي دريايي سپاه هم با توجه به اهميت موضوع وارد اين عرصه شد و با تدابيري كه انديشيده شد و بررسي هايي كه انجام گرفت چند راه موثر براي حفاظت از كشتي ها يافته شد و با بررسي هاي بعدي به يك روش موثر رسيديم و آن روش استفاده از نيروهاي گارد امنيتي در كشتي ها بود كه برخي شركت هاي امنيتي كه عمدتاً متعلق به كشور انگلستان مي باشند با يك كيف كمك هاي اوليه و يك سري سلاح هاي سرد مثل باتوم، گاز، شوكر و... و يك تلفن همراه ماهواره اي در كشتي مستقر مي شدند و روش دومي نيز بررسي شد و آن هم استقرار گارد مسلح در كشتي ها بود كه اين نيروها از يگان هاي ويژه دريايي بوده و بر روي كشتي هاي ترانزيتي مستقر مي شوند و از ابتدا تا انتهاي كريدور كشتي ها را همراهي مي نمايند. استفاده از نيروهاي ويژه دريايي يكي از موثرترين روش هاي برخورد و مقابله با دزدان دريايي است و با اين كار علاوه بر برقراري امنيت، نزديك به صد در صد كاپيتان، افسران و ملوان هاي كشتي هاي ترانزيتي با آسودگي خاطر فعاليت كرده و استرس و نگراني از دزدان دريايي در آنها به حداقل ممكن مي رسد كه اين براساس نظرسنجي از آنها به دست آمده است.
شما ببينيد با وجود اجراي تمامي تدابير از جمله اسكورت ناوها، حضور ناوها در مسيرها، گشت هاي هوايي، دريايي و ساير تدابير هنوز هم كشتي دزدي صورت مي گيرد. حتي در كارواني كه دو سر آن ناوچه هاي فرانسوي بودند يك كشتي توسط دزدان ربوده شد. حتي دزدان به سر ستون كاروان حمله كرده و كشتي ها از ترس شان با سرعت متفرق شده اند و دزدان به كشتي هاي جدا افتاده حمله كرده اند كه در اين ميان و در تمام اين دزدي ها، دزدان دريايي تاكنون نتوانسته اند هيچ كشتي كه داراي گارد امنيتي بوده را تصرف كنند. علاوه بر اين به خاطر ترس شديدي كه به شكل يك ترس رواني در كاركنان كشتي ها است، هر نوع كشتي كه در آب وجود دارد را به عنوان دزد گزارش مي كنند كه عملاً حضور نيروهاي ائتلاف در اين مسئله مشغله بي فايده براي آنهاست و در ادامه كار فرسايش مي آورد.
دزدان دريايي هم به خاطر تلفات و نيز كشتي ربايي هاي ناموفق خود هميشه قبل از حمله به كشتي ها با دوربين به دقت كشتي را بررسي مي نمايند تا از عدم حضور گارد امنيتي مطمئن شوند، بعد حمله كنند و به علاوه عمليات ربايش را حتماً مي بايست بين 10 تا 15 دقيقه به انجام برسانند تا با بالگردها و يا ناوهاي ائتلاف در حين دزدي مواجه نشوند و اگر بتوانند كشتي را كامل تصاحب كنند و اگر اسلحه و چاقو زير گلوي كاپيتان باشد و خود نيروهاي ائتلاف كشتي را با دزدان تا درياي سومالي بايد اسكورت كنند كه كاركنان كشتي آسيبي نبينند.
در اين حال بهترين نوع استفاده از نيروهاي گارد امنيتي در حال حاضر در خليج عدن توسط نيروهاي عمليات ويژه دريايي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به مرحله اجرا در آمده است.
حضور نيروهاي ويژه دريايي سپاه در قالب تيم هاي امنيتي در كشتي هاي جمهوري اسلامي و شركت هاي تابعه و نفت كش هاي شركت ملي نفت كش ضمن تأمين امنيت اين كشتي ها و مقابله با پديده دزدان دريايي، اطمينان خاطر و آرامش كاركنان كشتي ها را فراهم آورده كه نمونه هاي آن را در انتها عرض مي كنم.

* جناب آقاي ناظري با توجه به روشي كه در حراست از كشتي ها اتخاذ نموديد و اين روش با موفقيت كامل همراه بوده لطف بفرمائيد تا حد ممكن از خصوصيات و اقدامات خودتان در اين امر توضيح دهيد.

سوال خوبي كرديد. مي خواستم در ادامه به آن اشاره كنم. به دليل اينكه ما اسكله و بندر در اختيار نداشتيم دو ناو را در ابتداي خليج در درياي عرب و انتهاي كريدور امنيتي مستقر كرديم. زمان حضور ما در درياي عربي مصادف بود با فصل مونسون (Monsoon) كه طوفان و بادهاي موسمي است كه در سه ماه ژوئن، جولاي و آگوست دائماً دريا طوفاني است و طول موج از پنج تا هشت متغير مي باشد. اين را در نظر بگيريد و حال تصور كنيد در چنين موج هايي بايد نيروها را از كشتي مادر به كشتي ترانزيتي كه حدوداً دو تا پنج مايل از هم فاصله دارند منتقل نماييد. كشتي ها هم به علت لنگر بودن و تلاطم دائمي وضعيت خطرناكي را براي استقرار به صورت دائم دارند. به خاطر ارتفاع امواج كه از چهار تا هشت متر است كشتي هاي بزرگ هم وضعيت مناسبي نخواهند داشت. با اين وجود قايق هاي ما نيروها را ترابري كردند. همه اينها را در كنار بالا رفتن از پله هاي چوبي از سطح آب تا عرشه كشتي در طوفان هاي سهمگين و بقا بر روي آب اقيانوس را هم در نظر بگيريد. اين از برجستگي ها و ويژگي هاي بارز نيروهاي ويژه دريايي سپاه بود. مثلاً كاپيتاني بود كه وقتي با او صحبت كردم تعريف كرد كه ما از دور يك قايق ديديم و مطلع بوديم كه نيروهاي شما هستند ولي حضور آنها را با اين وضعيت خيلي ناممكن ديديم. بعد از مدتي كه گذشت با حيرت مشاهده كرديم كه چند نفر نيروي ويژه با سلاح و تجهيزات از نردبان چوبي بالا آمدند و وارد كشتي شدند. اين واقعاً در آن لحظه براي آن كاپيتان و نيروهايش يك بمب روحيه بود و يا خاطرات ديگري كه از سوي ساير كاپيتان ها يا افسران و ملوانان قيد شده كه در آينده نيز ابعاد بيشتري از آن روشن خواهد شد.

* نحوه همكاري نيروهاي ائتلاف با شما به عنوان فرمانده يگان ويژه تكاوري حضرت اباعبدا...(ع) سپاه پاسداران انقلاب اسلامي - كه بنده روي همين قيد سپاه تأكيد دارم - چگونه بود. آيا مشكلي براي شما به وجود آوردند؟

ببينيد وقتي ما سخن از يك ائتلاف جهاني ناخواسته كه توسط تمامي كشورهاي جهان بسته شده مي كنيم، بحث، بحث همكاري براي انجام بهينه مأموريت است. وقتي بالگرد آمريكايي براي كشتي ايراني گشت مي رود و به ما نزديك مي شود سوال مي كند كه آيا مشكلي داريد؟ نيازي نداريد؟ مسئله خاصي را مشاهده ننموده ايد؟ و ما از او مي خواهيم اطراف ما را كنترل كند و او مي رود و تا چند مايل ما را كنترل مي كند و به ما گزارش مي دهد و مي رود و يا ناو فرانسوي به علت كندي سرعت كشتي گوميداس متعلق به كشتيراني جمهوري اسلامي ايران 10 ساعت آن را اسكورت مي كند و در پايان محدوده استحفاظي آن را به ناو كره جنوبي مي سپارد و حتي وقتي نيروهاي ويژه دريايي سپاه با دزدان دريايي درگيرند و آنها را منهدم مي كنند ولي پشت بي سيم اعلام نمي كنند و نيروهاي ائتلاف كه داراي سيستم هاي ماهواره اي و رادار و شنود بسيار قوي كه هستند سريعاً دو بالگرد روي كشتي ايراني براي ساپورت مي فرستند.همكاري هاي نامحسوس، بدون كلام و بدون بستن معاهده و قرارداد. اين حاكي از اين نكته است كه در برابر وضعيت پيش آمده يك ائتلاف جهاني ناخواسته در مقابله با دزدان دريايي خليج عدن شكل گرفته است.

* آقاي ناظري آيا نكته خاص ديگري در اين زمينه داريد؟

نكته خاصي نيست. اما لازم به توجه است كه در بحث اسكورت و پشتيباني دريايي از كشتي ها برخي كشورها با نيروهاي ائتلاف همكاري دارند اما برخي مثل چين و هند و چند كشور ديگر به صورت كارواني و توسط نيروي دريايي خودشان حمايت مي شوند و ايران هم دارد به اين سمت مي رود و ما نيز روش هاي كاري خود را بر همين اساس پي گرفتيم. اما درحال حاضر سپاه در خليج حضور ندارد و حدود سه ماه و چند روزي از تاريخ (6/2/1388) تا (19/5/1388) در منطقه حضور داشته است.

* آيا از نيروهاي بسيجي كه توسط خود شما آموزش ديده اند در اين مأموريت حضور داشتند؟

به صورت خلاصه عرض كنم كه بله. ما از تعدادي از اين نيروها كه افرادي كارآمد و شايسته هم هستند در مأموريت خليج عدن استفاده كرديم و اعتقاد من هم اين است كه بيشتر از اينها هم مي توانيم از بسيجيان استفاده نمائيم.